پیشنهاد : اپلیکیشن اصفهان صنعت را دانلود و بر روی گوشی های موبایل خود نصب نمایید ...
0
03136288464

اقتصاد تعاونی راه حل مناسبی جهت بن بست گشایی اقتصاد  

امروزه بشر در تمامی جهان از نظر‌داشتن یک سیستم اقتصادی مبتنی بر علم که بتوان با عمل به آن به عدل اقتصادی (قسط) و از آنجا به تعادل اقتصادی دست پیدا کرد، در ناتوانی مطلق به سر می‌برد. تلاش‌های به اصطلاح علمی اقتصادی که در سطح جهان انجام می‌شود نیز در گسترش و تعمیق این جهل انجام می‌شود. چه بسیار دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و تحقیقاتی که در سراسر جهان، بودجه‌های کلان برای تدریس و تحقیق خرج می‌کنند تا سیستم غلط و ظلم‌آفرین سرمایه‌داری جهانی را بزرگ کنند و زیان‌های آن را به شکلی توجیه کنند. اما چه فایده! جهان هر چه به جلو می‌رود این سیستم ظالمانه شکلی جدید و عمیق و پیچیده‌تر پیدا می‌کند . غلبه نظام سرمایه‌داری در جهان باعث شده که  اقتصاد کشورها به علت دور بودن از عدل دچار عدم تعادل شده و هم‌اکنون مردمان بسیاری در اقصی نقاط دنیا از فقر، تورم، بدی خدمات شهری، بهداشتی و فرهنگی و اجتماعی رنج می‌برند و غارت‌شدگی و جنگ و اختلافات سیاسی و قومی و انحرافات اخلاقی بر رنجشان می‌افزاید.

دبیر کل فقید اتحادیه بین‌المللی تعاون در نامه سرگشاده به سران جی‌هشت آورده است :” ملل جهان در دور جدید ناکامی اقتصاد سرمایه‌داری در کمال ناباوری و حیرت نظاره‌گر محو و نابودی هراس‌انگیز برخی ساختارهای پولی دنیا و فروپاشی و اضمحلال دژهای مستحکم صنعت سرمایه‌گذاری و بانکدار ی هستند و از اقدامات رهبران سیاسی جهان که همچنان بر سرپا نگهداشتن این نظام – آنهم با هزینه تحمیل هزینه بر توده شهروندان که هیچ تقصیری در بوجود آدن این فاجعه نداشته اند- و تاثیرات آن بر اقتصاد واقعی در هراسند”.بی‌شک آزاداندیشان جهان نباید و نمی‌توانند از تلاش خود برای بهره‌گیری از یک سیستم اقتصادی انسانی و عادلانه که بتواند آن را جایگزین سیستم سرمایه‌داری ظالمانه و سوسیالیسم دولتی شکست خورده کند، دست بردارند. پر واضح است که اقتصاد تعاونی شیوه‌ای انسانی و راهکاری راهگشا برای برون‌رفت از این معضل جهانی است.

  • اقتصاد تعاونی اخلاق و عدالت را مانند یک اصل می‌‌پذیرد، اقتصاد تعاونی اصل اساسی اقتصاد تجاری یعنی سودجوئی و نفع‌پرستی را بکلی از قاموس فرهنگ اقتصادی حذف می‌کند و این الگو به ارزش‌ها و اصول بین‌المللی خود همچون خودیاری، پایداری، مالکیت و نظارت جامعه، مشارکت مردمی، عدالت و شفافیت وفادار است.

روح نظام تعاونی، پرهیز از آشفتگی‌های نظام سرمایه‌داری است، بی آنکه در گرداب برنامه‌سالاری خشک نظام‌های اشتراکی غرق شود. نظام‌های تعاونی سعی دارند تا انسان را از نظام آزاد سرمایه‌داری و نظام قالب‌بندی شده سوسیالیسم دور می‌کند و در فضای سرشار از الزامات روح انسانی، تسکین دهند.بر اساس مدل‌های جهانی، تعاون چند کارکرد مناسب را به دنبال دارد که از جمله آنها باید به بحث استفاده از تعاون در حوزه اعتبارات خرد و از سویی دیگر بستر اشتغال‌زایی کارجویان اشاره کرد؛ همچنین ایجاد کارآفرینی در بستر تعاون نیز قابل ذکر است و امروز در دنیا حتی اقتصادهای کاپیتالیستی نیز به موضوع تعاون نگاهی جدی دارند. دنیا با سرعت زیادی به سمت تعاون حرکت کرده و ایران نیز بر اساس مطالعات انجام شده در حال حرکت به سوی تعاون است.

همانطور که بزرگان در عرصه اقتصاد تاکید دارند، تحریم فرصت بزرگ و خوبی است که می‌توان از آن در راستای افزایش توانمندی‌های داخل استفاده کرد؛ با استفاده از توان سایر صنایع و گسترش بازارهایی همچون غذا، انرژی‌های پاک و حمل و نقل، صنایع دستی و گردشگری می‌توان GDP کشور را افزایش داد که می‌تواند جایگزینی مناسب برای نفت باشد. باید از ظرفیت‌های بزرگ تعاونی‌ها در شرایط تحریم‌ها استفاده شود و خوشبختانه کشور نیز در حال حرکت بر روی این ریل است.

بنا بر دلایل عدیده و از جمله موارد زیر معتقد به راهگشایی موثر نظام تعاون برای برون رفت اقتصاد بین‌المللی در بحران اخیر اقتصادی می‌باشیم:

            الف) دلایل خرد:

آنچه مسلم است تعاونی‌ها با داشتن اهداف خرد اقتصادی که مستقیما اعضای خود را منتفع می‌کنند می‌توانند به عنوان اثرگزارترین شکل اقتصادی با نتایج ملموس و آنی از اقبال جهانی برخوردار باشند همینک بیش از یک میلیارد نفر در سراسر دنیا  با الگوی تعاون بعنوان یک الگوی کسب و کار جایگزین مطمئن، با ثبات و پایدار در ارتباط هستند ونهضت تعاون با کمترین ادعا بیش از ۱۰۰ میلیون نفر اشتغال در اقتصاد جهانی ایجاد کرده است.

 از جمله این اثرات و نتایج به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

۱-فرصت اقتصادی:

سازمان‌های تعاونی برای هر یک از اعضاء خود این فرصت را به وجود می‌آورد که خود را به بالاترین درجه ارتقاء دهد و همزمان با آن به ارتقاء کل جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند کمک نماید، در واقع می‌توان گفت فرصتی را که تعاونی برای اعضاء خود فراهم می‌آورد به گونه‌ای در اختیار جامعه قرار می‌گیرد و کلیه آحاد جامعه از آن برخوردار می‌شوند.

۲- هزینه منصفانه برای ارائه خدمات

در یک نظام تعاونی اهداف اصول اقتصادی آن است که خدمات اقتصادی به قیمت ارزان و عادلانه در اختیار گذاشته شود چرا که هدف کسب سود برای تعاونی نیست بلکه هدف ارائه خدمات به اعضاست. خدماتی که در یک تعاونی به صورت منصفانه در اختیار قرار می‌گیرد عبارتست از وام بدون ربا، عرضه کالاها و خدمات مورد نیاز، توزیع محصولات بدون واسطه‌های استثمارگر و به اصطلاح توزیع ارزان از تولید کننده به مصرف کننده و بازاریابی ارزان تا حد ممکن.

۳- امنیت اقتصادی

در یک نظام تعاونی چون یک فرد عضو، همواره مالک مقدار وجهی است که به عنوان حق عضویت پرداخته است و هیچوقت نمی‌خواهد از طریق کسب سود بر آن بیفزاید و از کار گروهی ابزاری بسازد برای تکاثر ثروت، چرا که سود شرکت تعاونی براساس سهم پولی توزیع نمی‌شود بلکه براساس سهم مشارکت در تعاونی اعم از خرید کالا و غیره لذا اعضاء همواره احساس می‌کنند صاحب آورده خود هستند ولی از مزایای آورده‌ی کلیه اعضاء استفاده می‌کنند.

۴- شراکت اقتصادی

در واقع تعاونی یک شرکت اقتصادی است که به کمک اعضاء با توجه به اخلاق و ارزش‌ها و اصول خاص اداره می‌شود. مهمترین اصل در این شرکت اقتصادی آن است که اعضاء تعاونی می‌توانند از خدمات این شرکت در حدی که نیاز دارند استفاده کنند و از مازاد (سود) حاصله به نسبت مشارکت خود سهم بردارند ولی کلیه اعضاء، صرفنظر از تفاوت‌هایی که در Patronge و مشارکت داشته‌اند، دارای حق برابر در کنترل و نظارت و بازرسی و اداره این شرکت دارند. به این دلیل است که می‌گویند تعاونی یک اقتصاد مردم سالارانه (دموکراسی) است.با دلایل اساسی که در بالا اشاره شد قطعا تایید می کنید که توسعه نظام تعاون به ویژه در کشورهای در حال وسیله‌ای مؤثر برای استفاده از قوای موجود و استعدادها و نیروی جامعه در تحقق هدفهای توسعه اقتصادیست.

       ب) دلایل کلان

جدای از نقش اقتصادی مستقیم که تعاونی برای اعضاء خود دارد، در سطح کلان در شکل یک نهضت جهانی تعاونی‌ها می‌توانند کمک بسیار ارزنده‌ای در توسعه اقتصاد جهانی داشته باشد. این اهداف اقتصادی کلان اثرات بسیار وسیع‌تری دارد که از دایره محل عملیات و اعضاء تعاونی فراتر می‌رود.

۱- ابزار برنامه‌ریزی اقتصادی

در اینجا نقش تعاونی‌ها در فرایند برنامه‌ریزی در کشورهایی که دارای سیستم غیرمتمرکز، دموکراتیک و برنامه‌ریزی چند سطحی (Multi-level planning) هستند بسیار چشم‌گیرتر است. اهداف برنامه‌ریزی از قبیل، عدم تمرکز اقتصادی، ایجاد اشتغال، توازن منطقه‌ای، برابری فرصت‌ها، رشد همراه با عدالت و غیره با اهداف تعاونی‌ها همخوانی‌ اساسی دارند.

۲- کاهش نابرابری اقتصادی

در اقتصاد سرمایه‌داری، سرمایه هم منبع قدرت است و هم منبع درآمد. صاحبان سرمایه قدرت‌های عظیم اقتصادی در اختیار می‌گیرند و از طریق این قدرت، تصمیم‌گیری‌ها را در بنگاه اقتصادی به سمتی می‌برند که بر سرمایه آنها از طریق سرمایه‌گذاری‌هایی که انجام می‌دهند بهمن‌وار افزوده شود.تعاون انگیزه کسب سود را بر می‌دارد و به جای آن انگیزه خدمت کردن را قرار می‌دهد. به علاوه ابزار استثمار را از سرمایه می‌گیرد یعنی اجازه نمی‌دهد سرمایه سود اضافی به دست آورد. (Surplus Profit) بدین ترتیب در نظام تعاونی عامل تمرکز ثروت در دست اقلیت، از بین می‌رود. و به جای آن اصل توزیع عادلانه ثروت حاکم می‌شود.

۳- عدم تمرکز اقتصاد

تعاونی‌ها واحدهای مستقل و کوچک هستند که در سراسر جهان پراکنده‌اند. بنابراین بدون اینکه منافع و فواید حاصل از مدیریت و سازمان با مقیاس وسیع (بازده نسبت به مقیاس) از بین برود اقتصادجهانی به صورت عدم تمرکز در می‌آید.

۴- ارتقاء بهره‌وری

بهره‌وری یا قدرت تولید در چهارچوب تعاونی‌ها افزایش پیدا می‌کند. چرا که تعاونی عوامل تولید پراکنده‌ای را که مورد بهره‌برداری قرار نگرفته و بدون استفاده رها شده‌اند، را سازماندهی می‌کند و لذا می‌تواند به حجم تولیدات بیفزاید و از این طریق درآمد ملی کشورها افزایش پیدا کند. از طرف دیگر تعاونی‌ها می‌توانند ظرفیت مولد استعدادهای نهفته اعضاء را بکار گیرند و از این طریق هم بر حجم مهارت‌های موجود می‌افزایند و هم مهارت‌های جدید بوجود می‌آورند. در واقع می‌توان گفت که تعاونی‌ها در ارتقاء بهره‌وری نقش مؤثر دارند خصوصاً در بخش کشاورزی و دامداری در کشورهای در حال توسعه.

۵- کنترل هزینه و قیمت

امروزه در جهان کلیه کشورها از افزایش پی‌درپی قیمت کالاها و خدمات و قیمت عوامل تولید ( تورم ) رنج می‌برند و از آنجا که در تعاونی‌ها سازمان‌هایی هستند که خود مصرف‌کنندگان به وجود می‌آورند و انگیزه سودجویی و تکاثر در آن از بین می‌رود و کالاها و خدمات بدون واسطه خریداری و در اختیار مصرف کنندگان قرار می‌گیرد اقتصاد ارزان در جوامع گسترش پیدا می‌کند.

۶- کنترل بازارها:

در اقتصاد بازار آزاد تعاونی‌ها می‌توانند نقش ایجاد‌کننده توازن در بازار را ایفا کنند. به این بیان که با تأسیس تعاونی در بازارهایی که به طور انحصار کار می‌کنند و قدرت به صورت متمرکز درآمده است می‌توان حالت انحصار بازار را از بین برد، به علاوه تعاونی‌ها می‌توانند تورم ناسالم و تورم منفی و رکود اقتصادی را نیز علاج کنند.

تعاونی‌ها با گسترش بازار و وسعت بخشیدن به آن می‌توانند تمایلات استثمارگرانه و انحصارگرانه را مهار کنند و نقص بازار (market imperfection) را اصلاح کنند. بدین وسیله می‌توان از تعاونی‌ها به عنوان ابزار تنظیم بازار محصولات و عوامل تولید استفاده کرد.

۷- انباشت سرمایه:

تعاونی‌ها سرمایه خود را از اوراق سهام عضویت و بازگرداندن سود به نسبت مشارکت اعضاء انباشت و پالایش می‌کنند. بعلاوه در جمع‌آوری و هدایت پس‌اندازهای جامعه و هدایت آنها برای سرمایه‌گذاری‌های مولد نقش اساسی بازی می‌کنند. بانک تعاون می‌تواند نقش بسیار زیادی در تجهیز و بسیج پس‌اندازهای مناطق روستایی، یعنی جایی که بانک‌های تجاری معمولی حضور ندارد، ایفا کند.

۸- پخش مالکیت منابع

تعاون با اصراری که به عضویت مالکانه اعضا دارد و از طرفی برای سهامی که یک عضو می‌تواند داشته باشد سقف تعیین می‌‌کند از پخش مالکیت منابع و عدم تمرکز ثروت در دست یک اقلیت حمایت می‌کند.منابعی که تعاونی‌ها مالک آن هستند در واقع متعلق به یک گروه از اعضاست که تحت یکه مدیریت مردم سالارانه (دموکراتیک) در راه رفاه کلیه اعضاء بکار گرفته می‌شود. این نوع مالکیت جمعی برترین نوع مالکیت منابع است که در عین احترام به مالکیت خصوصی توانسته مقبولیت عام پیدا کند.بر این اساس قویا بر این باوریم با توجه به شرایط حال حاضر کشور و در فضای تحریم‌های ظالمانه بخش تعاون می‌تواند نسخه بن بست گشای اقتصاد کشور در اجرایی‌کردن منویات مقام معظم رهبری در قالب اقتصاد مقاومتی باشد.

محسن حاج‌محمدی، مدیر روابط‌عمومی اتاق تعاون ایران و مدرس دانشگاه در حوزه مدیریت و ارتباطات    

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *