پیشنهاد : اپلیکیشن اصفهان صنعت را دانلود و بر روی گوشی های موبایل خود نصب نمایید ...
0
03136288464

نوپدیده‌های شغلی راهکار عبور از بحران اقتصادی در پسا کرونا

  • مقدمه

این روزها خبرهای گوناگونی از وخامت اوضاع اقتصادی و احتمال رکود و قحطی جهانی در دوران پسا کرونا می‌شنویم، گرچه ضربه بحران کرونا بر اقتصاد جهان انکارناپذیر است، ولی شاید این دیدگاه همانند دیدگاه رابرت مالتوس بدبینانه باشد. زیرا اولا عمق خسارت وارده به راحتی قابل برآورد نیست. ثانیا نقش مشاغل جدید و توسعه استارتآپ‌ها و نوپدیده‌های شغلی نادیده گرفته شده است. قابل انکار نیست که در بحران کرونا بخش عرضه و تقاضا هر دو آسیب‌دیده و تعادل عرضه و تقاضا به هم ریخته است. کاهش فروش محصولاتی که در سبد مصرفی خانواده کالاهای اساسی محسوب نمی‌گردد و افزایش فروش برخی محصولات به صورت همزمان مشاهده می‌شوند منشا به هم ریختن این توازن است. بنابراین مشکل اصلی تغییر رفتار مردم و دولت‌ها است که ممکن است به افزایش بیشتر قیمت مواد غذایی و بهداشتی منجر گردد.

-اثرات مطلوب و نامطلوب کرونا ویروس در اقتصاد ایران

خواه ناخواه، کنترل شیوع کرونا نیازمند کمتر شدن ارتباطات انسانی با هدف قطع زنجیره شیوع کرونا بوده است که به کاهش بسیاری از فعالیتهای اقتصادی منجر گردیده و هزینه‌های اقتصادی را به دهک‌های مختلف درآمدی تحمیل می‌کند. با بررسی گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس مشکلاتی برای کسب و کارهای ایرانی بعد از شیوع کرونا معرفی شد. گرچه سیاست دولت از اواسط اردیبهشت تغییر کرد و با سیر نزولی شیوع،بتدریج و بناچار بازگشایی کسب و کارها آغاز شد و با سیاست یکی به نعل و یکی به میخ و به اعتراف ریاست جمهوری با ایمنی سازی به روش گروهی (رمه‌ای) کسب و کارها به سمت رونق رفت. البته شوک ناشی از دو ماه تعطیلی در تأمین مواد اولیه تولید مشکلاتی ایجاد نمود و بدنبالش شوک عرضه و تقاضا را به همراه داشت. تعطیلی دو ماهه کسب وکارها، منجر به تعدیل نیروی کار، کاهش درآمد افراد و کاهش تقاضا گردید و از طرف دیگر عدم اطمینان نسبت به آینده، خانواده‌ها را به پس انداز بیشتر و به تعویق انداختن خرید اقلام غیرضروری تشویق نمود. همین امر کاهش تقاضای کل بیشتری را موجب شد و شاهد اختلال در زنجیره تأمین بودیم. اما بازارگردانی بموقع بورسی دولت تا حد زیادی گره‌گشا بوده، این بار باید منتظر ماند تا ببینیم شاهد اجرای درست طرحهای نوین در بازار بورس و کمک به رونق تولید خواهیم بود؟! ضمن اینکه باید منتظر بمانیم و ببینیم روند شیوع کرونا چگونه خواهد بود، آیا شایعه شدت زیاد موج دوم نسبت به موج اول صحت دارد؟ آنموقع مسلما باز و بسته شدن مرزها به بهانه انتقال کرونا بر افزایش قیمت ارز، کاهش صادرات و واردات تاثیر خواهد داشت. آیا وارد شدن چندین استان کشور (بیشتر آنها استانهای مرزی هستند) در وضعیت قرمز، موقتی خواهد بود یا اوضاع قرمزتر می‌شود!!

نوپدیده‌های شغلی راهکار عبور از بحران اقتصادی در پسا کرونا

الوین‌ تافلر، آینده ‌پژوه آمریکایی ‏در زمینه انقلاب دیجیتال، سال‌ها قبل پیش‌بینی کرده بود تغییرات و مهارت ارتباط گرفتن اهمیت بالایی ‏دارد؛ اتفاقی که با نت‌ورک مارکتینگ‌ها در حال حاضر می‌افتد.تافلر نیز چون کیوساکی، رندی گیج،تام شرایتر و… درست می‌گوید! نوپدیده‌هایی چون استارت‌آپ‌های مبتنی بر وب، نت‌ورک‌ها و فرنچایزرها و… می‌توانند راهگشا باشند منوط به اینکه حاکمیت اقتصادی دولت مبتنی بر استراتژی اصولی، علمی و واقع‌بینانه باشد. لذا ضروری است اقدامات زیرصورت پذیرد:

  • هماهنگی قوای سه گانه برای رفع مشکلات قانونی و ساختاری مشاغل جدید:

امروزه دنیای کسب و کار‌ها تغییر کردند، اما قوانین سازمان‌ها حاکم بر کسب و کارها با دانش و فناوری جدید بروزرسانی نشده‌اند. مسلما در وضعیت بحرانی کرونا و در سالی که به نام رونق و جهش تولید نامگذاری شده قوانین باید منعطف و منطبق با شرایط توسعه استارت‌آپ‌ها و بنگاه‌های اقتصادی زود بازده باشد و جلوی تاخیر و هزینه‌های بیهوده که برای اخذ مجوز به استارت‌آپ‌ها وارد می‌شود گرفته شود. بدیهی است ساز و کار حمایتی استارتآپ‌ها در شرایط بحرانی حرکت جهادی می‌طلبد و هماهنگی قوای سه‌گانه در این خصوص ضروری است.

  • استفاده از نظرات کارشناسان خبره اقتصادی:

استفاده از نظرات اقتصاددانان خبره بسیار موثر و کاربردی می‌باشد. فراموشی استراتژی و داشتن دیدگاه‌های بلندمدت برای اقتصاد یک کشور سم مهلک در دوران بحران است. مسلما این سوء تفاهم به وجود نیاید که وقتی سخن از مدیریت جهادی در دوران کرونا می‌شود، سیاست‌گذاری اقتصاد پایدار به فراموشی سپرده شود خطای بی‌اعتنایی به پیامدهای ثانویه یک تصمیم اقتصادی باعث فروپاشی اقتصاد خواهد شد.

  • بهره‌مندی از کارآفرینی اجتماعی:

با شیوع ویروس کرونا، بانک جهانی پیش‌بینی کرده است که در سال جاری میلادی، به آمار فقرای جهان بیش از ۱۰۰ میلیون نفر اضافه خواهد شد. این نکته بسیار مهم گویای خطرجدی برای زیست انسانی است بنظر می‌رسد راه برون رفت از این وضعیت وخیم بهره‌مندی از کارآفرینی اجتماعی باشد. امروزه در سرتاسر جهان سازمان‌ها و نهادهای مختلف غیرانتفاعی و مدنی به شناسایی، معرفی و تشویق کارآفرینان اجتماعی مبادرت کرده‌اند. برای مثال می‌توان به بنیاد پژواک سبز در نیویورک، مراکز کارآفرینان اجتماعی تحت پوشش در سانفرانسیسکو، بنیاد آشوکا (REDF) مرکز بین‌المللی کارآفرینی اجتماعی و… اشاره کرد. این آغاز راه کارآفرینی اجتماعی برای رفع بحران رفع بی‌عدالتی در زمینه تامین پوشاک.بهداشت و مسکن متعارف برای آسیب‌دیدگان است. در این بین تشویق خلاقیت گروه‌های اجتماعی و مشارکت عمومی منجر به شناخت و آشکارسازی قابلیت‌های نهان مردم می‌شود.

  • در نظر گرفتن شرایط روحی جامعه و اهتمام ویژه به افزایش تاب‌آوری:

ترس از آینده و فقدان امنیت سبب می‌شود چه طبقات متوسط و چه ضعفا تن به زورگویی و تسلط و کنترل بیرونی کسانی بدهند که صلاحشان را می‌دانند از همین رو گرایش به وجود دیکتاتور زیاد است. مثال ساده آن تن دادن زنانی است که از ترس جدایی و عدم استقلال و امنیت و حرف و نقل مردم تن به ادامه زندگی با مردی مستبد می‌دهند.بدیهی است از دهه پنجاه تا آغاز قرن ۲۱ پیشرفت‌های تکنولوژیکی زیادی داشتیم اما در زمینه توسعه ارتباطات و پیشرفت‌های انسانی دچار ضعف و شیب نزولی بودیم. ترمیم آسیب‌های اجتماعی با بهره‌مندی از روانشناسان و مشاوران عامل موثری در کاهش آلام و مشکلات در گذر از بحران‌هایی چون کرونا است.امروز با شرایط دشوار و کم سابقه ای مواجهیم، کسب و کارها بایستی تلاش کنند از شرایط موجود بتوانند با چالش‌های کمتر عبور کنند و تاب‌آور شوند. همه‌گیری سریع جهانی بیماری کرونا و انتشار دائمی اخبار و گزارش‌های مختلف پیرامون آن طی چند ماه گذشته در کشور بر عدم قطعیت و نحوه مقابله با آن افزوده است. در این شرایط ﻋﺪم اطمینان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺨش مهمی از هر کسب و کار تلقی می‌گردد. هنگامی که تغییرات به صورت سریع و غیر قابل پیش‌بینی رخ می‌دهد، اطلاعات ناکافی و غیرشفاف بوده و تفاوت نگرش افراد در نوع واکنش آنها اثر می‌گذارد.بنابراین نقش دولت بسیار حساس‌تر از گذشته است از این‌رو باید مراقب باشد در سیاست‌گذاری اقتصادی بر پیچیدگی و ابهام نیافزاید!! افرادی که تحمل ابهام بالایی دارند، معمولا درک مناسبی از رویدادها دارند و برعکس وجود تحمل ابهام پایین، کارآمدی افراد را در رویارویی با چالش‌ها به شدت کاهش می‌دهد. از این رو پس از پذیرش واقعیت زندگی با کرونا، پذیرش اینکه رهبران بنگاه‌ها تحمل ابهام خود را ارتقا داده و سازمان خود را از آماج اخبار منفی و گمانه‌های متعدد رهایی بخشند. اقدام موثری برای، امنیت روانی کارکنان سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی است.

  • اقدامات کارآفرینانه و خلاقانه کلید موفقیت کسب و کارها

امروز با بحرانی مواجه هستیم که گذار از آن و شرایط پس از آن دیگر به مفهوم بازگشت به شرایط اولیه نخواهد بود. زنجیره تامین در جهان دچار آسیب شده است. لذا شرکت‌ها و استارت‌آپ‌ها نیازمند اقدامات کارآفرینانه برای تامین مواد اولیه، یافتن منابع جدید، ارتباطات بهتر با مشتریان، ورود به حوزه‌های جدید هستند. در دوره پساکرونا با تغییر نگرش‌ها و سبک زندگی مشتریان مواجه خواهیم شد که بر منطق مدل‌های کسب و کار و ارزش پیشنهادی تاثیر خواهند داشت. لذا مدیران ارشد بایستی توجه خود را به اقدامات کارآفرینانه برای حل مشکلات، یافتن راهکارهای جدید و جلب مشارکت کارکنان معطوف سازند. کشف فرصت‌های جدید و بهره‌برداری همزمان از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های موجود در این زمینه اهمیت دارد.

-حمایت فرهنگی و اجتماعی همه جانبه از استارت‌آپ‌ها

هنوز خاطرم هست در اوایل دهه ۸۰ شمسی در کنفرانس‌ها و سمینارها به وفور از ضرورت تغییر گفته می‌شد و مدام تاکید میشد در ورود به هزاره سوم میلادی کسانی که با اینترنت بیگانه باشند بی‌سواد محسوب می‌شوند و با فراگیر شدن کرونا به یاد دلسوزی اساتید و کارشناسان از یکسو و از سوی دیگر کم‌کاری رسانه‌ها وصدا و سیما در دو دهه پیش افتادم. این مهم یادآوری چالش‌های درگیرکننده ای بود که روزگاری ما را غافلگیر خواهد کرد. به جهت عدم فرهنگ‌سازی، استارت‌آپ‌هایی که به تقلید از شرکت اوبر، آغاز به کار کرد. مقاومت تاکسیران‌ها را به دنبال داشت، اما بتدریج وقتی راننده‌ها فواید و آثار رفاهی آن را برای خانواده و آشنایان خود دیدند رضایت دادند. با توجه به آنچه بیان شد، ساختارذهنی مردم تحت‌تاثیر باورهای فرهنگی اجتماعی است، لذا ترویج اندیشه توسعه کسب‌وکار نوپا در یک بازار و ارتقا شناخت فرهنگی مردم مستلزم تغییر اساسی در نگرش‌ها به نوپدیده‌های اقتصادی است. بدیهی است اگر فرهنگ اجتماعی در مقابل استفاده از یک خدمت یا محصول قرار داشته باشد توسعه آن در جامعه ممکن نخواهد بود و باید زمان زیادی برای برطرف شدن مقاومت فرهنگی صرف شود.

ایا مسئولین مرتبط با استارتاپ‌ها و دانش‌بنیان‌ها با تعمق و تامل به اصلاح قوانین برای نوپدیده‌ها در کشور اندیشیده‌اند؟ به این مهم که در شرایط بحران استارتاپ‌ها و کسب و کارهای اینترنتی چه باید بکنند؟ آیا مسئولین وزارت ارتباطات که داد سخن از اینترنت ملی سردادند، ظرفیت سنجی خدمات اینترنتی به شهروندان را در راستای خدمات آموزشی به دانش‌آموزان و دانشجویان و خدمات دولت الکترونیک داشتند؟ در هر صورت بهره‌مندی از خلاقیت و نوآوری در بنگاه‌های اقتصادی زود بازده و توجه ویژه به استارت‌آپ‌های مبتنی بر فضای مجازی راهکار موثری برای پرهیز از ارتباط نزدیک مردم با یکدیگر به جهت شیوع کرونا می‌باشد، چنانچه قبلاً اشاره شد روند صدور مجوز در شرایط بحرانی کنونی بایستی تسهیل و تسریع گردد تا مردم با مراجعه به وب‌سایت‌ها و نصب اپلیکیشن‌های کاربردی برای دریافت خدمات الکترونیکی اقدام کنند. بدیهی است این موضوع به کاهش ترددهای غیرضروری درون شهری و برون شهری کمک شایانی می‌نماید.

افشین ماهوشی، مدرس دانشگاه و عضو هیات مدیره انجمن صنفی روزنامه‌نگاران استان اصفهان

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *