پیشنهاد : اپلیکیشن اصفهان صنعت را دانلود و بر روی گوشی های موبایل خود نصب نمایید ...
0
03136288464

حال زار صنایع دستی هرمزگان را دریابید

اینجا بندرعباس پایتخت اقتصادی ایران است. شهری با قدمتی چند صد ساله اما خالی از هر نشان و بنای تاریخی پا برجایی. زمان در این شهر گم شده است نه نشانی از دست سازه‌های مردمان بومی می‌توان یافت و نه در بازارهایش رنگی از دست دوزهای گرانبهای زنان سرزمین آفتاب. اینجا هنرهای چند هزارساله به چوب فراموشی رانده شده اند و هنرمندان در غبار بی مهری‌ها گوشه عزلت گزیده اند.صنایع دستی هر شهر و دیاری نشان فرهنگ و پیشینه آن سرزمین است. هنرهایی که یادآور تمدنهای کهن و اصالت بومیان بوده و بخش نسبتا بزرگی از بار تامین معاش خانواده‌ها از طریق عرضه به گردشگران و مسافران را بر عهده دارد. اما حکایت صنایع دستی هرمزگان با قدمتی چند صد ساله اندکی متفاوت است علی رغم اینکه مردم بومی استان هنوز هم پوشش سنتی خود را در زندگی روزمره حفظ کرده اند و بسیاری از تولیدات صنایع دستی هرمزگان کاربردهای ساده و قابل استفاده ای دارند اما به ندرت می‌توان در بندرعباس نشانی از عرضه این کالاها در مغازه و خیابان پیدا کرد و حتی بازار قدیم بندر عباس هم انباشته از کالاهای چینی و بی کیفیت است در حالیکه در همه جای ایران بازارهای قدیم مکانی برای فروش صنایع دستی آن شهر است. تاسف آور اینکه در کنار معدود بناهای تاریخی شهر هم نمایشگاه‌هایی دایر شده که فقط کالاهای عجیب و غریب چینی می‌فروشند حتی تنها فروشگاه عرضه صنایع دستی بندر عباس که در یک خیابان فرعی دایر شده هم اغلب تعطیل است این مساله در کنار عدم توجه به حفظ بافت و آثار تاریخی شهر موجب شده تا بندر عباس علی رغم قدمت و پیشینه تاریخی فاقد یک هویت فرهنگی و تاریخی باشد. در سایه این بی‌توجهی‌ها حال و روز صنعت کاران سنتی این دیار نیز چندان روبراه نیست. آنها محصولاتشان را فقط در نمایشگاه‌هایی که در سایر شهرها بر پا می‌شود به فروش میرسانند این مساله موجب شده تا در برخی از فصول کارگاه‌ها به دلیل نبود مشتری تعطیل می‌شود این در حالی است که پتانسیل بالای کارآفرینی صنایع دستی می‌تواند بخش بزرگی از مشکل اشتغال بومیان استان به خصوص در روستاها را حل نماید.

حمایت حلقه گمشده صنایع دستی

خلاقیت در صنایع دستی حد و مرزی ندارد به همین دلیل این صنعت در سه دهه گذشته، عامل ایجاد اشتغال و درآمد بسیاری از مردم روستایی بوده است. درحال‌حاضر نیز با وجود گسترش کالاها و محصولات صنعتی، صنایع‌دستی نه‌تنها ارزش خود را از دست نداده، بلکه هر روز بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. محمد آران با بیش از ۳۰ سال قدمت در عرصه ساخت نوع جدیدی از محصولات دریایی توانسته است علاوه  بر خود و خانواده‌اش برای جمعی از معلولان نیز کسب و کاری راه‌اندازی کند. او که با استفاده از صدف تابلوها و محصولات نفیسی تولید و با قیمت‌های بالا در بازار به فروش میرساند  معتقد است صنایع دستی قابلیت‌های زیادی در زمینه اشتغال و تولید ثروت دارد اما به شرط حمایت. او که اغلب به نمایندگی از سایر استان‌های همجوار مانند زاهندان به نمایشگاه‌های بین‌المللی اعزام می‌شود با گلایه از عدم پشتیبانی از هنر و صنعتکاران صنایع دستی در استان می‌گوید: حمایت تنها در بحث مادی خلاصه نمی شود و می‌توان با حمایت‌هایی از قبیل اختصاص مکان‌هایی برای فروش و یا فراهم کردن زمینه برای شرکت بیشتر هنرمندان در نمایشگاهها از صنعتگران حمایت کرد این مساله موجب خواهد شد تا افراد بیشتری برای یادگیری و فعالیت در زمینه صنایع دستی تشویق شوند.

نکته قابل توجه دیگر در زمینه صنایع دستی کارآفرینی با هزینه کم و قابلیت درآمدزایی این صنعت است. نعیمه برادری مدرس و دوزنده لباس‌های بندری که چند سالی است با برگزاری کلاس‌های آموزشی برای مددجویان کمیته امداد در زمینه گسترش و بازآموزی هنرهای سوزن دوزی بندری فعالیت میکند معتقد است فعالیت زنان به خصوص در روستاها و مناطق محروم استان در زمینه صنایع دستی می‌تواند ضمن حل مشکل اشتغال، مشکلات مالی این افراد را تا حد زیادی مرتفع سازد. به گفته او برخی از زنان روستایی از طریق فروش سوزن دوزی‌های خود درآمد خوبی را کسب می‌کنند و این می‌تواند مشوق خوبی برای فعالیت در این زمینه‌ها باشد. برادری با اشاره به لزوم تدوین چارچوب‌ها و استاندارد‌های مدون برای صنایع دستی استان به خصوص در زمینه پوشاک معتقد است تدوین استانداردهای سوزن دوزی‌های سنتی استان موجب شده تا این صنعت حفظ و به روز رسانی شود به گفته وی الزام در یادگیری برخی از صنایع دستی مانند کندوره برای متقاضیان اخذ مدرک صنایع دستی موجب شده تا این هنر همچنان زنده بماند.

جدال نابرابر دست سازه‌های ایرانی و چینی

محصولات چینی اگر چه چند سالی است به بازار صنایع دستی ایران هم راه یافته‌اند اما با اجرای طرح ممنوعیت فروش این محصولات در اغلب شهرهای بزرگ کشور و به خصوص در مراکز تاریخی و بازارهای سنتی طرح‌های حمایتی خوبی از صنایع دستی ایرانی صورت گرفته است اما به نظر نمی رسد در میان مسوولان صنایع دستی و میراث فرهنگی استان عزمی برای جلوگیری از ورود کالاهای چینی به بازار صنایع دستی استان وجود داشته باشد. عرضه کالاهای چینی با قیمت‌های بسیار پایین در مناطق گردشگری استان مانند قشم و کیش موجب شکل گیری جدالی نابرابر و کنار گذاشته شدن محصولات ایرانی شده است. علی صادقی از کارآفرینان در زمینه صنایع دستی با بیش از بیست سال سابقه فعالیت در زمینه تولید صنایع دستی حصیری می‌گوید: قدمت و پیشینه کهن صنایع دستی استان و کاربرد آن در زندگی روزمره مردم و انس و الفت آنها با این محصولات موجب شده تا این هنر هنوز هم در کنار سایر مظاهر پیشرفت و تمدن شهری در زندگی مردم باقی بماند اما ورود کالاهای صنایع دستی خارجی عرصه را برای صنعت کاران محلی تنگ کرده است به گفته صادقی قیمت پایین و ورود زیاد آنها به بازار عملا موجب نابودی برخی از این صنایع در هرمزگان شده  به گفته صادقی اگر چه  بسیاری از این محصولات کپی شده تولیدات داخلی استان هستند اما به دلیل قیمت کم با استقبال بیشتری از سوی خریداران مواجه می‌شود.

چوب بیمهری مردم بر سر صنایع دستی

این مساله که آیا عرضه محصولات صنایع دستی در بازار مشکل دارد و یا استقبال مردم از آنها کم است را هر کس از دیدگاه حرفه ای خود بررسی می‌کند. در حالی که اغلب مسافران و ساکنان بندر عباس نبود فروشگاه‌های عرضه صنایع دستی را در عدم شناخت واستقبال برای خرید موثر می‌دانند برخی از صنعتکاران معتقدند عدم خرید محصولات موجب شده تا تولیدکنندگان رغبتی برای فروش در بندر عباس نداشته باشند. زینب بازگیر مسئول اتحادیه تعاونی صنایع‌دستی هرمزگان معتقد است به دلیل استفاده روزمره مردم از صنایع دستی استان به خصوص در زمینه پوشاک  فروش و امرار معاش در بازار صنایع دستی استان در جریان است اگر چه خوب و پر رونق نیست. به گفته او عدم استقبال مردم از صنایع دستی موجب شده تا صنعتکاران رغبتی برای دایر کردن فروشگاه‌ها در سطح شهر نداشته باشند و تنها به فروش از طریق نمایشگاه‌ها در سایر شهرهای کشور بسنده کنند به گفته او صنایع دستی استان بیشتر از اینکه توسط بومیان خریده شود در سایر شهرها مورد استقبال قرار می‌گیرد.

صنایع دستی در کشاکش تغییر یا تثبیت

بازاریابی یکی از بزرگ ترین موانع پیش روی گسترش وعرضه محصولات دستی استان است در این زمینه برخی معتقد به تغییر و به روزرسانی تولیدات دستی و برخی دیگر موافق ثبات و حفظ اصالت این محصولات هستند. فرخنده بادروج یکی از فعالان عرصه صنایع دستی معتقد است صنایع دستی استان باید متناسب با نیاز مشتریان و کاربرد در هر منطقه‌ای تغییر و تحول پیدا کند به گفته وی محصولات سوزن دوزی هرمزگان با اندک تغییراتی به خوبی در بازارهای کشورهای حوزه خلیج فارس مورد استقبال قرار می‌گیرد و یا حتی می‌توان از آنها در دوخت مانتوهای داخلی هم بهره برد. از سوی دیگربرخی از هنرمندان معتقدند تغییر در صنایع دستی موجب از بین رفتن اصالت محصولات می‌شود چرا که این محصولات عملا با توجه به شرایط محیطی و سازگار با نیازهای این منطقه ساخته شده است و تغییرات در آنها می‌تواند کاربردهای اصلی و قدیمی آن را از بین ببرد.

سخن آخر

صنایع‌دستی به عنوان یک «صنعت سبز» می‌تواند به سادگی در روستاها و شهرها اشتغالزایی کرده و درآمد جامعه بومی را ارتقا دهد. علی رغم مشکلات پیش روی صنایع دستی استان مانند بیمه و یا بازارهای فروش اما این صنعت دارای مزایای منحصر به فردی نیز هست تامین مواد اولیه ارزان و هنرهایی که اغلب به صورت خانوادگی قابلیت تولید محصولات دستی را دارند از مزیت‌هایی است که می‌تواند به راحتی با ایجاد بازارهای فروش قابلیت کارآفرینی بالایی ایجاد نماید. تاسیس خانه‌های صنایع دستی و سامان دهی تعاونی‌های فعال در این عرصه هم حرکتی است که اگر چه در ابتدای راه و نیاز به اصلاحات و چکش کاری‌هایی دارد ولی می‌تواند شروع یک خیز همگانی برای ارتقای جایگاه صنایع دستی استان باشد و البته که این اقدامات زمانی موثر خواهد بود که متولیان اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با نگاهی خلاق و مسولانه در حمایت و رفع برخی از مشکلات صنعتکاران سنتی هرمزگان مانند ورود بی رویه صنایع دستی چینی و یا نبود مکان‌های ثابت برای فروش محصولات و … عزمی جدی و راسخ داشته باشند.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *